मकवानपुरमा बल्ल बालीको बिमा

२ फागुन, हेटौँडा । सरकारले ०६९ देखि बाली बिमा गर्ने कानुनी व्यवस्था गरे पनि मकवानपुरमा भने चालु आवदेखि मात्र सुरुवात भएको छ । विविध कारणले बाली क्षति भई कृषकले नोक्सानी भोग्न नपरोस् र कृषि कर्ममा लाग्न हतोत्साही नहुन भन्ने उद्देश्यले यस्तो व्यवस्था गरिएको हो । कृषि कार्यालयका बाली विकास अधिकृत रचना देवका अनुसार जिल्लामा तोरी बालीको बिमाबाट बाली बिमा सुरु भएको कान्तिपुर दैनिकमा मकवानपुर संवाददाता प्रताप विष्टले समाचार लेखेका छन् । 
हटियाका डिल्लीप्रसाद पराजुलीले १५ कठ्ठा जमिनमा लगाएको तोरी बालीको बिमा गरेका छन् । बाली बिमाबारे कृषकहरूलाई जानकारी नभएकाले पनि विगतका वर्षमा बिमा हुन सकेको थिएन । बिमा गर्न कृषक र कृषि प्राविधिक दुवैले बिमा फाराम भर्नुपर्छ ।  प्राविधिकले बालीको मूल्यांकनसहितको फाराम भर्नुपर्ने कृषि विकास कार्यालयका प्रमुख निर्मल गदालले बताए ।  मूल्यांकनको आधारमा बाली बिमा गर्ने व्यवस्था छ । बाली लगाएको एक सातादेखि १५ दिनभित्र बिमा गर्नुपर्ने व्यवस्था छ ।
बिमा गरेको बाली प्राकृतिक प्रकोप तथा रोगका कारणले नष्ट भएमा बिमा कम्पनीले लागतको ९० प्रतिशत रकम कृषकलाई उपलब्ध गराउनुपर्ने प्रावधान छ । इन्स्योरेन्स कम्पनीले बिमा लागतको आधारमा भुक्तानी दिने गर्छ । लागतको ५ प्रतिशत बिमा शुल्क इन्स्योरेन्स कम्पनीलाई बुझाउनुपर्छ । बिमा कम्पनीलाई बुझाउनुपर्ने ५ प्रतिशतमध्ये ७५ प्रतिशत रकम सरकारले कृषकलाई अनुदान स्वरूप उपलब्ध गराउने व्यवस्था छ । कृषकले जम्मा प्रिमियमको २५ प्रतिशत मात्र रकम कम्पनीलाई बुझाउनुपर्छ । बिमा गर्नका लागि कम्तिमा पनि एक कठ्ठा क्षेत्रफलमा खेती गरिएको हुनुपर्ने व्यवस्था रहेको छ ।
बाली बिमाबारे कृषकलाई जानकारी नभएको मनहरी गाविसका कृषक सुरेश न्यौपानेले भने, ‘बालीको बिमा गर्ने व्यवस्था छ भन्ने कुरा गाउँका कृषकलाई थाहा नै छैन ।’ गाउँ/गाउँमा रहेको कृषि सेवा उपकेन्द्रका प्राविधिकले बाली बिमा गर्न कृषकलाई उत्प्रेरित नगरेको गुनासो ग्रामीण भेगका अगुवा कृषकहरूको रहेको छ । कृषकहरूले जोखिम मोलेर बाली लगाइरहेका छन् । ‘बिमा गर्ने व्यवस्था जानकारी भएको भए उनीहरूले यस्तो जोखिम मोल्नुपर्ने थिएन,’ थाहा नपाएका कृषक रामहरि कार्कीले भने ।